zondag 21 augustus 2016

Joris van Casteren - Het Station

Verhalenbundels bestaan doorgaans uit fictieve verhalen of een verzameling columns. Ze zijn ideaal voor de vakantie: gemakkelijker te onderbreken dan een roman. Deze bundel heeft echter iets bijzonders. Het station kwam nl. mede tot stand dankzij een bijdrage van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten. Wat dat betekent, legt Van Casteren uit in het eerste artikel. Het zal een artikelenreeks worden over het Centraal Station in Amsterdam, over het reilen en zeilen achter de schermen, over een wereld waar de buitenstaander geen weet van heeft.
Joris van Casteren (1976) is schrijver van fictie en non-fictie, dichter en journalist. Wie zijn pagina op Wikipedia bekijkt, zal zich niet alleen verwonderen over zijn veelzijdigheid, maar ook over de (al dan niet terechte) ophef die hij geregeld via zijn teksten veroorzaakt. Zelfs de onschuldig lijkende bundel artikelen over het Centraal Station in Amsterdam ontkwam daar niet aan.

Samenvatting


Amsterdam Centraal is veel meer dan alleen een station. Het is een stad in een stad waar elke dag duizenden mensen aankomen en vertrekken, winkelen en werken. Een plek vol verhalen, verwachtingen en teleurstelling. Reizigers, medewerkers, bestuurders, passanten: allemaal hebben ze een eigen band met het station.
Joris van Casteren spreekt met de mensen die het station zoal bevolken. De NS-medewerkers die de loketten bemannen, de verkeersleiders van ProRail, de omroepers, de beveiligers en de mensen van de afdeling gevonden voorwerpen. Zijn nieuwsgierigheid brengt hem in alle uithoeken van het gebouw, op alle momenten van de dag. Dit boek geeft een fascinerend beeld van een bedrijf dat nooit stil staat. (Bas Lubberhuizen).


Leeservaring

Het is een interessante en prettig leesbare bundel geworden. De meeste verhalen zijn verrassend, deels door de onvermoede inhoud van de taken van de verschillende NS-medewerkers, soms door de gesprekken met de reizigers en "bezoekers" van het station die een hele andere reden hebben er te vertoeven en geregeld ook door een kijkje in de geschiedenis van het gebouw, de historische functies en de ontwikkeling van het spoorbedrijf.

Een afwisselende bundel, omdat deze geschiedenis er onopvallend doorheen geweven is en omdat de verhalen van functionarissen en bezoekers in elkaar overgaan. Zo heeft de beveiliging natuurlijk een en ander te vertellen over de huidige stand van zaken en mag Van Casteren een avond/nacht met ze meelopen. Maar ze stippen ook de overlast door de jaren heen aan, hoe die veranderde door allerlei maatregelen en maatschappelijke ontwikkelingen. En daarbij ontstond de ophef bij dit boek: een beveiligingsbeambte beschrijft een bekende TV persoonlijkheid die vaak dronken op het station voor overlast zorgde in het verleden. Iemand meende zich te herkennen en de rel was compleet.

De beschrijving van de voor het grote publiek onzichtbare plekken is fascinerend: het ondergrondse meer in de vroegere atoomschuilkelder dat bestemd is voor de sprinklerinstallaties. De zolder met de koelinstallaties voor de winkels in de hal (die daar geen stroom voor mogen gebruiken).
De winkels hebben niet alleen koeling en frisse lucht nodig, ze moeten ook hun vervuilde lucht kwijt kunnen raken. Ook die afzuiginstallaties staan op zolder. Via allerlei filters gaat die lucht naar de schoorstenen op het dak. Confronterend detail:
"De meeste filters worden een of twee keer per jaar vervangen, behalve die van de aan perron 2 gelegen hamburgerketen Burger King. Speciaal voor Burger King is een aparte installatie gebouwd, waarvan de filters, die druipen van het vet, wekelijks moeten worden gereinigd."
Van Casteren komt ook de mannen van de ongedierte bestrijding tegen: het afval van de vele winkeltjes trekt ratten aan.

Journalistiek gezien is het een prima bundel: interessante feiten over het toch grotendeels onbekende CS van Amsterdam. Mooie, ook persoonlijke, verhalen van medewerkers en bezoekers. Een historisch overzicht van zowel de bouw en de functies, als van de aard van de bezoekers. De manier waarop dit alles een geheel is gaan vormen, maakt dat het prettig leest en het gemiddelde journalistieke verhaal overtreft.

Joris van Casteren - Het station. Amsterdam, Bas Lubberhuizen, 2015. Geleend als e-book via de bibliotheek.

© JannieTr, augustus 2016.

Ik lees Nederlands 31/35.

vrijdag 19 augustus 2016

Voorzichtig met mijn boeken!

Weer zo'n vraag van Hendrik-Jan die ik toch maar eerst even heb laten sudderen: Takel jij je boeken toe? (Vraag 33 van #50books, KLIK HIER). Mijn eerste reactie was: nee, natuurlijk niet! Ik ga altijd heel zorgvuldig met mijn boeken om. Maar dat betekent nog niet dat er zich in mijn collectie geen gehavende boeken bevinden. Mooie vraag dus om eens even de balans op te maken en tot verrassende conclusies te komen!

Laat ik eerst eens terug gaan naar mijn jeugd. Boeken waren naar verhouding veel duurder dan nu. Pocketboeken en paperbacks bestonden nog niet en zelfs kinderboeken waren gebonden en van een omslag voorzien. Elk nieuw boek werd bij ons thuis eerst van de kwetsbare omslag ontdaan en dan gekaft met stevig papier (van een oude kalender of zoiets). Een boekenlegger erin en na het lezen de omslag er weer omheen en netjes in de boekenkast achter glas! In mijn tienerjaren waren er pocketboekjes, die waren veel goedkoper, maar ook kwetsbaarder. De kartonnen kaft vertoonde al snel scheurtjes en vouwen en soms was de lijm al snel verdroogt en vielen de bladzijden eruit.
De middelbare school boeken werden geleend via een boekenfonds en moesten netjes gehouden worden. Wat nog niet wilde zeggen dat je over ongeschonden nette boeken kon beschikken: de vorige eigenaar was er niet altijd even zuinig op geweest. Mijn later zelf aangeschafte studieboeken beschouwde ik als werkboeken: ik maakte aantekeningen in de kantlijn of onderstreepte zinnen. 
De pocketboekjes (vergeeld, losse bladzijden en gehavende kaften) heb ik weggedaan. Sommige kinderboeken staan nog ongeschonden in de kast, maar met andere heb ik samen met mijn broertje en zusje bibliotheekje gespeeld: op het schutblad een hoekje geplakt en daar in een kaartje met titel en nummer van het boek (zat ook op de rug) en ruimte voor de naam van de lener. Want ja, zo ging dat vroeger in het echt ook! De eerste tekenen van toetakelen zijn daarmee een feit.

Al tijdens mijn studie begon ik Boekenweekgeschenken en -essays te verzamelen. Ik had er al heel wat toen op een dag de regen door een opengewaaid raam de boekenplank wist te bereiken en ik met aan elkaar gekleefde boekjes zat, vol kringen. Toegetakelde boeken dus, al was het niet expres.

De rest van het verhaal zal over andere boeken gaan. Romans, non-fictie en poëzie staan hier over het algemeen ongeschonden in de kast. De meeste boeken zijn van mij, maar er staan ook boeken bij van mijn ouders en grootouders. Mijn romans staan beneden, de rest op zolder. Er zijn mooie, bijzondere boeken van mijn grootouders bij, maar helaas zijn die door mijn ouders niet zo goed opgeslagen geweest: veel roestvlekjes op de bladzijden. Geen idee wat ik daar mee moet. De boeken van mijn vader zijn beter bewaard gebleven. Voorin staat alleen met potlood van wie hij ze gekregen heeft. "Van Moeke voor Kerstmis 1937", zo aandoenlijk, dat doe je toch niet weg. Bovendien weerspiegelen ze zijn interesses, want vroeger kreeg je alleen boeken die heel erg goed bij je pasten: je moest minstens tot je verjaardag wachten voor je er weer een kreeg.
Het probleem is echter dat ik, door het uitstellen van een beslissing over deze oude boeken inmiddels een papiervisjes probleem heb. Alweer toegetakelde boeken, zonder opzet, maar wel door mijn toedoen!

Ik heb een te groot zwak voor boeken. Wat hier binnen komt, gaat zelden weer weg. In de papierbak, naar de kringloop, naar de boekenmarkt voor het Goede Doel. Ik kan het niet. Mijn kinderen zeggen: maak je niet druk Mam, laat lekker staan, wij regelen dat wel t.z.t. Maar ja, dan zie ik ze allemaal in de afvalcontainer verdwijnen en dat doe je niet met boeken (overblijfsel van mijn jeugd misschien?). Sommige recente romans kan ik kwijt bij mijn boekhandelaar/antiquariaat. Maar lang niet alles. Daar heb ik als troost, dat wie er daar een normaal bedrag voor over heeft, ze niet zal weggooien en dat zeldzame boeken op den duur wel door een liefhebber ontdekt zullen worden. Maar er blijven er nog zo ontzettend veel over.....

Mijn antwoord zou dus moeten luiden: Toetakelen probeer ik zoveel mogelijk te voorkomen, maar dat lukt helaas niet altijd.

N.B. Wie het schattige, oude boekje dat hierbij staat graag zou willen hebben, kan zich melden (via mail, zie boven). Bij meer dan één belangstellende wordt er op maandagmorgen 22 augustus a.s. geloot.

©JannieTr, augustus 2016

De leesvraag #50books (KLIK HIER) is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in 2015 ging Peter zelf weer verder. Vanaf 2016 doet Hendrik-Jan dat. Vanaf "2016: vraag 2" probeer ik elke week mee te doen.

donderdag 18 augustus 2016

Joke Hermsen - Blindgangers

Na het herlezen van Windstilte van de ziel (KLIK HIER) kreeg ik de behoefte om na een essay toch ook weer eens een roman van Joke Hermsen te lezen. Het werd Blindgangers omdat het thema mij aansprak. Dat bleek een goede keus, voor mij althans, want als "leeservaring" i.p.v. "recensie" ergens op zijn plaats is, is het wel in deze blogpost. De combinatie van fictie en filosofische discussies vond ik geweldig, maar dat zal niet voor iedereen gelden. 

Samenvatting 

De winter begint vroeg. Dat besef dringt onvermijdelijk door tot een gezelschap oude vrienden dat met verschillende auto’s in de vrijdagavondfiles door sneeuwbuien vanuit Amsterdam op weg is naar het Drentse buitenhuisje van een van hen. Ze hebben elkaar op de universiteit leren kennen in het genootschap Nil desperandum en vieren dit weekend hun 25-jarige reünie. Ze zijn getrouwd of al dan niet in harmonie gescheiden, ze zijn ongehuwd maar niet kinderloos, of kinderloos maar niet alleenstaand, of zelfs van twee walletjes etend. Vermoeid en vertraagd bereikt de hele club, inclusief meegekomen kroost en oude aanhang, de avondlijke bestemming. Het feest kan beginnen. Joke J. Hermsen fileert genadeloos de tijdgeest in een zedenschets van de generatie die in de jaren zestig geboren is. Een roman over de gefnuikte idealen en turbulente relaties van mensen die op zoek zijn naar bezieling, bevlogenheid en nieuw moreel elan. (Arbeiderspers).


Leeservaring

Het boek begint met een overzicht van "Dramatis Personae", zoals Hermsen het noemt. Handig, want zo hebben we van de voornaamste acteurs in dit drama enig begrip van hun levensloop en de stand van zaken vóór het moment van samenkomst in het Drentse vakantiehuisje. De rest van het boek is chronologisch opgebouwd, waarbij het perspectief wel steeds wisselt en er af en toe een alwetende verteller optreedt. Dat brengt evenwicht in het verhaal. Verder zijn er 7 delen (met relevante titels) en een epiloog. 

Het drama speelt zich af in winterse omstandigheden. Ik las het in de enige bloedhete week tot zo ver deze zomer. Dat ik me in winterse sferen waande, zegt genoeg over de schrijfstijl van Hermsen. Dat geldt ook voor de dialogen: volkomen natuurlijk. Mijn enige kanttekening daarbij: zelfs na enkele flessen wijn lijkt het gezelschap nog steeds in staat diepgaande filosofische gesprekken te voeren. Maar die vond ik dermate interessant, dat ik daar niet verder bij stil wil staan.

In 25 jaar gebeurt veel. En zeker mensen van rond de 45 zullen dan de balans opmaken van hun leven. Dat niet alles verlopen is zoals ze verwacht en gehoopt hadden, wordt extra duidelijk als ze geconfronteerd worden met hun leeftijdgenoten en vrienden van destijds: leden van het (filosofisch) dispuut Nil desperandum (Wanhoop nooit). Een hele toepasselijke naam in verband met de inhoud van het boek. Er is genoeg om over te wanhopen inmiddels bij de meesten. Even toepasselijk is de titel: Blindgangers. De definitie daarvan luidt:

Een blindganger is een explosief dat niet op het oorspronkelijk bedoelde moment afgegaan is.  Meestal betreft het vuurwerk en niet-ontplofte munitie. Blindgangers zijn uitermate gevaarlijk omdat ze op ieder willekeurig moment door minieme (onbedoelde) stimulans (alsnog) kunnen ontploffen.

De psychologische kant van het verhaal laat op overtuigende wijze zien hoe het verlies van idealen en dromen, teleurstellingen in relaties, geremdheid door jeugdtrauma's en andere zaken van een mens ook een blindganger kunnen maken. Of en wanneer die afgaat, hangt van veel omstandigheden af, maar dat die o.a. aanwezig zijn in de confrontatie met de jeugdvrienden mag duidelijk zijn. Dat maakt dat het een spannend verhaal wordt, waarbij geraffineerd van perspectief gewisseld wordt: op spannende momenten, waardoor je als lezer net zo in onzekerheid verkeert als de achtergebleven vrienden. Voortdurend is ook de onderlinge spanning te voelen, die af en toe tot een uitbarsting lijkt te gaan komen. En soms ook komt.

Maar er zit ook nog een filosofische kant aan het verhaal. Het samenzijn, vooral in de avonden als er rijkelijk wijn geschonken wordt, nodigt deze filosofisch onderlegde mensen uit tot het aansnijden van thema's uit de ethiek en de metafysica. Johan is uiteindelijk neurochirurg geworden: volgens hem wordt de mens in al zijn handelen uitsluitend gedreven door zijn brein, er is geen vrije wil. Dat wordt m.n. bestreden door Bas, die de filosofie trouw is gebleven en al jaren tevergeefs met zijn proefschrift bezig is. Hij gelooft in iets voorbij het brein. Meer aandacht voor begrippen als ervaring, geest en ziel, innerlijke tijd. Dat levert natuurlijk interessante discussies op, met thema's die Joke Hermens ook te berde bracht in Stil de tijd. En een mooie gelegenheid voor de auteur om ook weer psychologisch uit te pakken: de ongelijke strijd tussen de introverte, bijna mislukte filosofiedocent en de extroverte, geslaagde neurochirurg. 

Door deze unieke combinatie van filosofie en psychologie in een spannend verhaal ben ik er van overtuigd dat het boek voor velen plezierig zal zijn om te lezen. En daarna wellicht over de aangesneden thema's door te denken. Het eindigt met een epiloog, na een laatste hoofdstuk met de titel Nil desperandum. Het is niet echt: ze leefden nog lang en gelukkig, maar er gloort hoop op die laatste bladzijden.

Joke J. Hermsen - Blindgangers. Amsterdam, Arbeiderspers, 2012. Geb., 370 pg. ISBN:978-90-295-7858-5. 

© JannieTr, augustus 2016

Ik lees Nederlands 30/35.

zaterdag 13 augustus 2016

Lees jij elk boek helemaal uit?

Best wel een nuttige ontdekking: als ik een #50books-vraag van Hendrik-Jan eerst een poosje laat sudderen, dan komt er een heel ander antwoord uit, dan als ik direct reageer. Het gebeurde al eerder dat het antwoord door even afstand nemen wat genuanceerder werd, maar dit keer was het echt duidelijk. De vraag die hij stelde luidde:

Lees jij elk boek helemaal uit (KLIK HIER) ? (vraag 32 van #50books)

Mijn eerste reactie was zeer beslist JA! Maar in de dagen daarna kwamen de twijfels en de voorbeelden dat het ook wel eens anders is. 

Laat ik beginnen met te melden dat ik de kans op zo'n grote teleurstelling dat ik het boek niet uit kan lezen zo klein mogelijk probeer te houden. Aan ongevraagd toegezonden boeken begin ik alleen als ze me aanspreken. En de rest kies ik zorgvuldig uit in de bibliotheek of boekwinkel of vraag ik zelf aan bij de uitgever. Ik ben geen lid meer van een leesclub. Dat leverde vroeger nog wel eens kromme tenen op, omdat ik vind dat je dan een tegenvallend boek ook helemaal uit moet lezen. Wat een straf soms! Toch is het toen één keer voorgekomen dat, behalve de bespreekster, de rest van de club het niet op kon brengen het door haar uitgekozen boek helemaal uit te lezen. Ik ook niet. Voordeel van een leesclub is trouwens wel dat je verrast kunt worden door boeken die je zelf nooit gekozen zou hebben.

Omdat ik van vrijwel elk boek dat ik een lees een blogje maak, zet dat me er ook toe aan een boek helemaal uit te lezen. En ik moet toegeven dat dat dan niet altijd van harte gaat. Maar toch heeft ook dat voordelen: een enkele keer weet ik als het uit is, dat het echt de moeite van een blog niet waard is. Soms ontdek ik echter dat het boek een tweede kans moet hebben. En waar ik me er in eerste instantie misschien doorheen moest worstelen, blijkt het in tweede instantie een heel mooi boek te zijn. Minder gefocust op het verloop en de uitkomst van het verhaal ontdek je pas de andere zaken die een boek aantrekkelijk maken: het oproepen van sfeer, het taalgebruik, de knappe constructie, de subtiel uitgewerkte karakters, enz. Soms gaan er maanden overheen voor ik het nog eens lees. Maar dan blijk ik er volop van te kunnen genieten.

Ook gebeurt het wel dat ik merk dat het even niet aanslaat. Dan leg ik het weg, om het later weer op te pakken. Maar dan begin ik wel helemaal opnieuw, niet waar ik was gebleven. Toch zal er best wel eens één tussendoor piepen die ik vervolgens helemaal vergeet......

Nog niet zo lang geleden had ik mijn zinnen gezet op Een jaar in scherven van Koos van Zomeren uit de Privé-domeinreeks (binnenkort op dit blog). Om het te vergelijken met Jasper en zijn knecht van Gerbrand Bakker (KLIK HIER)  uit dezelfde reeks. Het was uitgeleend, dus nam ik Nog in morgens gemeten mee, ook van Koos van Zomeren en ook uit de Privé-domeinreeks. Dat bleek een vergissing. Na bijna 100 blz. gaf ik op. Helemaal tegen mijn gewoonte in. Maar ik troostte mezelf met de gedachte dat het ook niet mijn eerste keus was geweest en dat ik alsnog in Een jaar in scherven ging beginnen. En zo kan het verkeren: daar heb ik van de eerste tot de laatste bladzijde van genoten. En dan ben je blij dat je je tijd niet verdaan hebt aan boek dat niet wil aanslaan.

Dus mijn antwoord moet zijn: In principe niet, heel soms. Maar dat komt mede doordat ik de kans op voortijdig stoppen zo klein mogelijk probeer te houden. En dat sommige boeken een tweede kans krijgen.

© JannieTr, augustus 2016.

De leesvraag #50books (KLIK HIER) is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in 2015 ging Peter zelf weer verder. Vanaf 2016 doet Hendrik-Jan dat. Vanaf "2016: vraag 2" probeer ik ook elke week mee te doen.

maandag 1 augustus 2016

AUTEURSINDEX

A.
Abdolah, Kader - De reis van de lege flessen
Aboutaleb, Ahmed - Droom & Daad
Accord, Clark Bingo!
Akkermans, Ilse Bestemming Soerabaja
Ambrosio, Charles D' - Het dodevissenmuseum
Anema, Karin De groeten aan de koningin

B.
Baaijens, Arita - Zoektocht naar het paradijs
Bakker, Gerbrand - Boven is het stil
Bakker, Gerbrand Gras, om languit op te liggen
Bakker, Gerbrand - Jasper en zijn knecht (deel 1)
Bakker, Gerbrand - Jasper en zijn knecht (deel 2)
Bakker, Gerbrand Juni
Bakker, Gerbrand De omweg
Bakker, Gerbrand - Perenbomen bloeien wit
Bakker, Gerbrand Perenbomen bloeien wit (oorspr. jeugdversie)  
Bakker, Gerbrand - Populierensap 
Bakker,Gerbrand Winterboek
Beeck, Griet op de - Kom hier dat ik u kus
Belcampo - De ideale dahlia
Benzakour, Mohammed - Yemma
Bergen, Annegreet van Gouden jaren
Bernlef - Buiten is het maandag
Bernlef - Een onschuldig meisje
Bernlef - De pianoman
Biesheuvel, Maarten Eva's keus
Biesheuvel, Maarten Een overtollig mens
Blaauwendraad, Catharina Beroepsgeheim
Boekwijt, Naomi Rebekka Pels
Boogers, Alex - Alleen met de goden
Boogers, Alex - De lezer is niet dood
Boogers, Alex - Wanneer de mieren schreeuwen
Bos, San - Je moet wat
Bours, Jos - De jongens van het glaspaleis
Bregman, Rutger en Jesse Frederik - Waarom vuilnismannen meer verdienen dan bankiers
Brenters, Marlies - Overzee
Bril, Martin De Franse slag
Brijs, Stefan De engelenmaker
Brijs, Stefan - Post voor mevrouw Bromley
Brijs, Stefan Twee levens. Een kerstnovelle
Broeckhoven, Diane - De buitenkant van Meneer Jules
Broeckhoven, Diane - Reiskoorts
Brouwers, Jeroen - Bezonken rood
Brouwers, Jeroen - Sire, er zijn geen Belgen
Brugmans, Jorien Kleine leegte/Grenzen
Bruijn, Cor - De voetreis naar Sneek
Buddingh', Hans De geschiedenis van Suriname
Buwalda, Peter - Bonita Avenue

C.
Campert, Remco Al die dromen al die jaren
Campert, Remco Alle dagen feest
Campert, Remco Familie-album
Campert, Remco Gouden dagen
Campert, Remco James Dean en het verdriet
Campert, Remco Hotel de Nord
Campert, Remco Kus zoekt mond
Campert, Remco - Licht van mijn leven
Campert, Remco Een liefde in Parijs
Campert, Remco Het satijnen hart
Campert, Remco Sombermans actie
Campert, Remco - Te vroeg in het seizoen: autobiografische schetsen
Campert, RemcoTijd duurt één mens lang/Nieuwe herinneringen
Campert, Remco - Verloop van jaren
Campert, Remco Vrienden, vriendinnen en de rest van de wereld
Casteren, Joris van - Het station
Christie, Agatha Kerst met Poirot
Claudel, Philippe Grijze zielen
Claudel, Philippe Rivier van vergetelheid
Coevering, Ricus van de - Noordgeest
Coevering, Ricus van de Sneeuweieren
Craemer, Ann de - Kwikzilver

D.
Daisne, Johan - De trein der traagheid
Dalhuisen, L. - Geschiedenis van Suriname 
Dis, Adriaan van - Indische duinen
Dis, Adriaan van Nathan Sid
Dis, Adriaan van - Onder het zink - Un ABécédaire de Paris
Dis, Adriaan van - De wandelaar
Dorrestein, Renate - De blokkade
Dorrestein, Renate - Het geheim van de schrijver
Dorrestein, Renate - Laat me niet alleen 
Dorrestein, Renate De leesclub
Dorrestein, Renate - Noorderzon
Dorrestein, Renate - Weerwater
Driel, Lo van De kwestie Jobse
Driessen, Martin Michael - Rivieren
Dullemen, Inez van Maria Sibylla Merian

E.
Elsschot, Willem Een ontgoocheling/Het dwaallicht
Elsschot, Willem Tsjip/De Leeuwentemmer
Elsschot, Willem Villa des Roses
Essen, Rob van - Hier wonen ook mensen

F.
Fallada, Hans Alleen in Berlijn

G.
Gerritsen, Esther - Roxy
Geus, Willem de Het wasgoed van een onbekende jongen
Geurts, Elke - Lastmens
Geurts, Elke - Lastmens & andere verhalen
Geurts, Elke - De weg naar zee
Gilbert, Elizabeth - Eten, bidden, beminnen  
Gray Patton, Frances Goedemorgen Juffrouw Duif
Groen, Hendrik Zalig uiteinde, meneer Lisowski. Een wintervertelling
Guensberg, Miriam - Poolse tranen


H.
Haasse, Hella - Heren van de thee
Haasse, Hella Sleuteloog
Haasse, Hella Transit
Haasse, Hella - Het Tuinhuis 
Hart, Maarten 't - Het dovemansorendieet
Hassel, Sanneke van - Ezels
Heerma van Voss, Arend Jan - Dokie: een familiebericht
Heerma van Voss, Thomas - Dat wat overblijft
Heimans, Tania Hemelsleutels
Heimans, Tania - Het huis met de leeuwen
Heijmans, Toine - Op zee
Helman, Albert De stille plantage
Hemmerechts, Kristien - Ann
Hemmerechts, Kristien - Donderdagmiddag halfvier
Hemmerechts, Kristien Meeuwen
Hemmerechts, Kristien - Taal zonder mij
Hermsen, Joke J. - Blindgangers
Hermsen, Joke J. - Windstilte van de ziel
Herrndorf, Wolfgang Tsjik
Hertmans, Stefan - Oorlog en terpentijn
Heytze, Ingmar - Ademhalen onder de maan
Hofstede, Bregje De hemel boven Parijs
Hondius, Gerrie - Ik ontmoette een man 
Horst, Janneke van der Ik weet hoe jongens huilen
Hulst, Auke - Jij en ik en alles daartussenin

I/J/IJ.
IJlander, Gijs - Geen zee maar water
IJlander, Gijs Vergeef ons onze zwakheid
Jansen, Suzanna Het pauperparadijs: een familiegeschiedenis
Jong, A.M. de - Merijntje Gijzen: Flierefluiters oponthoud
Jong, Dola de - En de akker is de wereld

K.
Kempen, Michiel van Voor mij ben je hier
Keulen, Mensje van - De laatste gasten
Keulen, Mensje van - Schoppenvrouw
Keulen, Mensje van - Van lieverlede
Kisling, Corine Het badhuis
Kolk, Sjoukje van der - SimplifyLife: terug naar de essentie van je leven 
Kooman, Kees - Boerenbloed: melkquota, megastallen en het verdwenen idyllische platteland
Kornmehl, Ariëlla Een stille moeder
Kuipers, Jan B. & Johan Francke - Geschiedenis van Zeeland - De canon van ons Zeeuws verleden

L.
Lagemaat, Liesbeth Handlanger - Het witte kind
Lampo, Jan Antwerpen in letters
Leeuwen, Lizzy van - De hanenbalken
Lenaerts, Simone - Zeewater is zout, zeggen ze
Leo, Maxim - Rode liefde, een Oost-Duitse familiegeschiedenis
Leuwsha, Tessa Solo, een liefde
Lievers, Menno - De val van Hippocrates
Lopulalan, Frans Onder de sneeuw een Indisch graf

M.
Mak, Geert - Jan Six. Een 17e eeuws portret
Mast, Jan van der - Agneta
McLeod, Cynthia De vrije negerin Elisabeth, een gevangene van kleur
Meer, Vonne van der - De avondboot
Meer, Vonne van der - Eilandgasten
Meer, Vonne van der - Laatste seizoen
Meer, Vonne van der - Niemand op heel Vlieland
Meer, Vonne van der - Warme rug
Menkveld, Erik Het grote zwijgen
Mersbergen, Jan van - De grasbijter
Mersbergen, Jan van - De hemelrat
Mersbergen, Jan van - De laatste ontsnapping
Mersbergen, Jan van - De macht over het stuur
Mersbergen, Jan van - Morgen zijn we in Pamplona
Mersbergen, Jan van - Naar de overkant van de nacht
Mersbergen - Oase
Mersbergen, Jan van - Zo begint het
Mielekamp, Marlies Kazernekind: de geschiedenis van een Moluks gezin in Nederland
Mitchell, David De niet verhoorde gebeden van Jacob de Zoet
Moeyaert, Bart - Broere
Moor, Margriet de De schilder en het meisje
Moor, Margriet de De verdronkene
Mortier, Erwin - Gestameld liedboek: Moedergetijden
Mortier, Erwin - Marcel
Münninghoff, Alexander - De stamhouder : een familiekroniek
Muskita, Yvon Snijden & stikken
Muus, Lykele - Eland

N.
Nescio - Titaantjes
Nieuwenhuis, Erik Een gat in de lucht

O.
Oosthoek, Andreas - Het relaas van Solle
Oosthoek, Andreas - Vuurland
Otten, Christine - Rafaël, een liefdesgeschiedenis

P.
Pavese, Cesare en Bianca Garufi - Het grote vuur
Pefko, David Levi Andreas
Pleysier, Leo - De zoon, de maan en de sterren
Pointl, Frans - De Heer slaapt met watjes in zijn oren
Pointl, Frans - De laatste kamer
Pol, Marieke van der Bruidsvlucht
Pol, Marieke van de Bruidsvlucht (leesclubverslag)
Pola, Alexander Schrijfkramp
Polak, Nina - We zullen niet te pletter slaan

Q/R.
Rammeloo, Eefje Titia: een onbezonnen reis naar het land van de vijand
Ridder, Ina de Fine: Levenslang met Elsschot
Riem, Ineke Zeven pogingen om een geliefde te wekken
Robben, Jaap - Birk
Rodenbach, Georges - Brugge-de-dode
Roose, Trees Alleen maar mijn moeder
Rosnay, Tatiana - Het huis waar jij van hield
Rossaert, Isabelle - Dat is wat ik bemin

S.
Schalansky, Judith - De Atlas van afgelegen eilanden
Schlink, Bernhard Zomerleugens
Schmidt, Annie M.G. - Dit is de spin Sebastiaan
Schneider, Eric Een tropische herinnering
Schouten, Rob De 100 beste gedichten van 2008
Siebelink, Jan Knielen op een bed violen
Siebelink, Jan Margaretha
Siebelink, Jan - Oscar
Simons, Ida Een dwaze maagd
Simons, Ida - In memoriam Mizzi
Simons, Marylin Koorddansers
Skorobogatov, Aleksandr - Sergeant Bertrand
Snijder, Philip Zondagsgeld
Spaey, Johanna - De eenzaamheid van het westen
Spaey, Johanna Vlucht
Springer, F. - Met stille trom
Spruit, Rinus - De dag om aan de balk te spijkeren
Steenbeek, Rosita - Ander licht 
Steenberge, Kris Van Woesten
Stoffels, Karlijn - Eigen vuur
Stoop, Chris de - Dit is mijn hof
Szekely-Lulofs, Madelon Rubber, roman uit Deli

T.
Tahir, Naema Een moslima ontsluiert
Tellegen, Toon Het geluk van de sprinkhaan
Thijssen, Theo De gelukkige klas
Thijssen, Theo - Kees de jongen
Thomése, P.J. Schaduwkind
Toussaint, Pieter Gezichtsverlies

U/V.
Vantoortelboom, Jan - De man die haast had
Vekemans, Lot Een bruidsjurk uit Warschau 
Velde, Peter ter - Paradijs om de hoek
Verbogt, Thomas Eindelijk de zee
Verbogt, Thomas - Perfecte stilte 
Verburgh, Kris - De Voedselzandloper
Vercauteren, Bart - Het graf van de voddenraper
Vercauteren, Bart - Een ziel van glas 
Verhulst, Dimitri De laatkomer
Verhulst, Dimitri - Mevrouw Verona daalt de heuvel af 
Verschoor, Gerdien - De kop van Oskar Wronski
Visser, Arjan De laatste dagen
Visser, Carolijn - Argentijnse avonden
Vlugt, Simone van der - De reünie
Vlugt, Simone van der Jacoba, dochter van Holland
Voeten, Bert De tijd te lijf
Vries, Annette de Scheurbuik

W.
Webeling, Pieter Veertig dagen
Westerman, Frank - De Graanrepubliek
Weijers, Nina - De consequenties
Wieringen, Hannah van De kermis van Gravezuid
Wortel, Maartje - IJstijd 

X/Y.

Z.
Zantingh, Peter De eerste maandag van de maand
Zantingh, Peter - Een uur en achttien minuten
Zijl, Annejet van der - Jagtlust
Zwaan, Josha - Dwaallicht
Zwaan, Josha - Parnassia
Zwaan, Josha Zeevonk
Zomeren, Koos van - Het requiem van Verdamme 

zaterdag 23 juli 2016

Martin Michael Driessen - Rivieren

Het was de foto op de kaft van het boek die me het gevoel gaf: dat wil ik lezen. Volkomen absurd eigenlijk, want ik kende de naam van de auteur niet en ik ging er van uit dat het een non-fictieboek was over vlotters: mannen die met houtvlotten de rivieren afvoeren. Ik herinner me de geschiedenislessen nog waarin ik er voor het eerst van hoorde. Het fenomeen boeide me, maar over de vlotters zelf werd ons niets verteld. Dat maakte dat ik dit boek verwachtingsvol uitkoos.
Het bleek een verhalenbundel met 3 verhalen waarin voor een rivier een doorslaggevende rol was weggelegd. Het middelste beschreef het leven van een vlotter: van zijn 14de tot zijn 40ste. Ondanks mijn vergissing werd ik niet teleurgesteld: een fictief verhaal dat boeiend was en me daarnaast voldoende zicht gaf op zowel de geschiedenis van het houtvlotten, als de sociale context waarin het plaatsvond. Ook de twee andere verhalen kon ik waarderen.

Samenvatting

Zoals rivieren door een landschap slingeren, zo meanderen rivieren door de levens van de hoofdpersonen van de drie beeldschone novellen die in dit boek verzameld zijn.
1.De hedendaags acteur die op een kanotocht in de Ardennen een catharsis zoekt voor zijn gefnuikte kunstenaarsleven en zijn niet te stuiten alcoholisme, ervaart een hellevaart zonder weerga.
2.De Main en de Rijn vormen de levens van twee vlottervrienden in de late negentiende en begin twintigste eeuw, waarin klassenverschillen en broodroof leidend zijn.
3. Een Bretonse beek vormt de grens van het land van twee Franse families, hugenoot en katholiek, die al eeuwen in heftige rivaliteit leven. Het is een huiveringwekkende twistgeschiedenis van grote treurigheid en schoonheid. (website Van Oorschot).


Leeservaring

1. Met een van zijn zoon geleende kano wil de hoofdpersoon de rivier afzakken, onderweg op de oevers kamperen en tijdens de reis eindelijk stoppen met drinken. Dat heeft hij al vaker zonder succes geprobeerd, maar dit keer is hij vastbesloten: het moet lukken, er is al teveel mis gegaan en dat kan alleen maar erger worden. We beleven de wereld via zijn ogen en gedachten. De auteur wisselt "hij" (bij handelingen) en "ik" (bij gedachtestromen) af. Dat roept een extra spanning op. In de gedachten lezen we zijn worsteling, zijn beweegredenen, zijn misstappen, zijn twijfels over de toekomst. In zijn handelingen zien we zijn onmacht. Alles wat tegen kan zitten, zit tegen, het wordt een vreselijke tocht. Met een rampzalig en troosteloos einde.

2. Konrad is 14 als hij voor het eerst een stukje mee mag met de vlotters. Heel trots is hij. Dat zijn grote broer op zijn eerste reis meteen verdronk, houdt hem niet tegen. Hij is vrienden met Julius, de zoon van de houthandelaar. Ondanks het standsverschil blijven de jongens op onregelmatige basis contact met elkaar houden. Sociaal gezien groeien ze steeds verder uit elkaar. Julius studeert, maakt het bedrijf van zijn vader nog bloeiender, trouwt een rijke vrouw. Konrad droomt er van steeds verder de rivieren af te zakken en ooit nog eens de Rijn te bevaren en later Holland te zien.
De wereldgeschiedenis en de historische ontwikkelingen van het houtvlotten dragen op een natuurlijke manier het verhaal van de vriendschap tussen Konrad en Julius. Het perspectief ligt het hele verhaal bij Konrad. Hij begrijpt niet helemaal waarom Julius contact met hem blijft houden, maar stelt het wel op prijs. Pas op laatste bladzijden krijgt Julius even het perspectief. Om het verhaal met een ontroerende gedachtestroom voor de lezer af te sluiten. Konrad heeft de Rijn en Holland gezien en kijkt nu vol verwachting uit naar de zee.....

3. De Bretonse beek, in het laatste verhaal, ligt in een dal en vormt de grens tussen het land van twee families. De een katholiek en de ander hugenoot. Ze leven al eeuwen in onmin, beschimpen elkaar om het geloof, maar lijken nu vooral nog ruzie te maken omdat ze elkaar haten. Geen enkele oplossing die aangedragen wordt om het geruzie de wereld uit te helpen voldoet. Soms is dat lachwekkend, soms diep treurig. En als er dan een evenwicht is gevonden, dan verlegt het riviertje haar loop en begint het getouwtrek opnieuw. Er gebeuren heel wat drama's voor er eindelijk een wapenstilstand komt, waarbij duidelijk wordt, dat er veel onnodig leed voorkomen had kunnen worden.

Van alle drie de verhalen kan gezegd worden, dat ze boeiend verteld worden en spannend zijn. Ik raakte op een vreemde manier betrokken bij de hoofdfiguren. Ik kreeg geregeld het gevoel, dat ik in wilde grijpen: om iets te voorkomen, uit te leggen, behulpzaam te zijn. Absurd natuurlijk, want het is mijn verhaal niet. Maar het betekent wel, dat de mensen uit het verhaal voor me zijn gaan leven.

Dit blijkt geen debuut te zijn, Driessen schreef al enkele romans die voor literaire prijzen zijn genomineerd. Als iemand nog een tip voor mij heeft welke ik hierna zou moeten lezen, dan hoor ik het graag.

Martin Michael Driessen - Rivieren. Amsterdam, Van Oorschot, 2016. 139 pg. ISBN:978-90-282-6130-3.

© JannieTR, juli 2016.

Ik lees Nederlands 29/35